”Kindness is a language which the deaf can hear and the blind can see.” ~Mark Twain

Beste ,

Terwijl ik deze zomerbrief schrijf, geef ik een meerdaagse scholing met meer dan twintig dokters: medisch specialisten, huisartsen, mensen die elke dag balanceren tussen kennis, urgentie en het verlangen het goede te doen. Zoals altijd vroeg ik aan het begin om in kleine groepjes drie leerdoelen voor de scholing te formuleren. Dus … Wat hoop je deze week te leren?

Naast antwoorden als: leren wat compassie precies is en hoe kan ik dat meer ontwikkelen voor mezelf en hoe zorg ik dat ik overeind blijf en werkplezier behoud, was het opmerkelijk dat ieder groepje kwam met het leerdoel: “wij willen leren vertragen in het midden van de hectiek.”

Toen ik vroeg: ‘Waarom?’ was het antwoord unaniem: ‘Omdat ik weet dat ik dan beter ben in mijn werk. Dat ik overzicht hou. Meer contact maak. Meer plezier hou.’

Hoe eenvoudig, en tegelijk hoe revolutionair. Vertragen is geen luxe. Het is geen time-out van ‘het echte werk’. Het ís het werk. Het is de ingang naar helder waarnemen, moreel juist handelen en met compassie blijven staan; juist daar waar de complexiteit groot is en de systemen soms onpersoonlijk worden.

De zomer nodigt ons allemaal uit tot diezelfde oefening. Niet om de zorg los te laten, maar om haar opnieuw te voelen: Wat is hier van waarde? Wat verdient jouw aandacht? Waar vraagt de tijd om een andere toon, een ander leiderschap?

De voorbije maanden mocht ik dat van dichtbij zien – o.a. tijdens de Masterclass Contemplative Care met vijftig artsen, die stilstonden bij hun eigen sterfelijkheid en bij het sluipende effect van empathy fatigue. En in een leiderschapsretraite met bestuurders en CEO uit verschillende domeinen, waar de vraag centraal stond: Welk leiderschap heeft deze tijd nodig?

Het antwoord is geen managementmodel, geen nieuwe truc. Het is een moreel fundament: moed, innerlijk kompas en bovenal aandachtige presentie en een compassievol hart.

Steeds helderder wordt: Compassievol mindful leiderschap is niet een ‘zachte toevoeging’; het is eigentijds leiderschap. Dit leiderschap vraagt om de bereidheid te vertragen, te luisteren, nabij te blijven, ook als het schuurt. En van daaruit te handelen, niet alleen voor vandaag, maar voor de generaties die volgen. Eén van de leiders bracht tijdens de retraite het prachtige beeld in, dat we als leiders ons bij elk besluit zouden moeten voorstellen hoe kinderen zeven generaties verwijderd van nu terug zouden blikken op dat besluit en de gevolgen daarvan. Hoe zouden kinderen van de toekomst als ze rond een kampvuur zitten reflecteren op onze daden?

In mijn boek, dat langzaam vorm krijgt, onderzoek ik deze vragen verder. Hoe vind je, midden in de complexiteit van de zorg, de ruimte om met een warm hart, een helder hoofd en stevige voeten te blijven staan? Hoe verzoen je de kwetsbaarheid van mens-zijn met de kracht van professioneel leiderschap?

Ik hoop dat deze zomer jou ruimte biedt om even te verstillen, nieuwe energie op te doen en contact te maken met datgene wat écht belangrijk is in het leven: Misschien kunnen deze reflectieve vragen daarbij helpen:

Wat vraagt deze tijd van jou?

Waar wil jouw hart opnieuw voor kiezen?

Hopelijk mag ik je in het najaar ergens ontmoeten bij één van de nascholingen, retraites of keynotes die ik zal geven.

Met compassievolle groet,

Verdiepingsretraite 'Wijsheid van het hart'

Richting geven vanuit een helder hoofd en een warm hart

Alleen als we bewust zijn van waar we vandaan komen, waar we staan en waar we naartoe willen, kunnen we bewust richting geven. Alleen als we bewust zijn van wat er speelt, van context, patronen en systemen kunnen we de situatie leiden. Alleen als we bewust zijn van onszelf kunnen we onszelf leiden. Uiteindelijk begint het daar allemaal mee.

Hoe goed kennen we onszelf… De Griekse filosoof Socrates pleitte daar al ruimhartig voor met zijn oproep tot ‘Ken Uzelve’, waarbij hij impliciet en expliciet opriep tot verkenning en bevraging van de mind en de emoties, maar ook tot een streven naar in harmonie leven met jezelf en je persoonlijke ethisch en morele kompas.

Zelfbewustzijn is het begin van alle wijsheid en een compassievol hart is de basis van alle vruchtbare relaties. Zowel bewustzijn als compassie kunnen wij mensen ontwikkelen of verwaarlozen. Of je nou zelf bewuster wil leven en jouw persoonlijk leiderschap wil verstevigen óf dat je als formele leider (bestuurder, manager, leidinggevende) steviger in je schoenen wil komen te staan; deze verdiepingsretraite is bij uitstek een mogelijkheid om deze essentiële leiderschapskwaliteiten te ontwikkelen en verder te integreren in jouw leven.

De verdiepingsretraite is bedoeld voor mensen die bewuster willen leven en werken en bereid zijn hiervoor kwaliteiten te trainen en ontwikkelen.

Datum: 24 t/m 27 september

Locatie: Land aan Zee, Burgh-Haamstede

Compassievol Medisch Leiderschap

.. is leiderschap vanuit een helder hoofd en een warm hart. Het draagt bij aan effectieve kwalitatief hoogwaardige zorg. Gegeven door mensen en teams die gezond en veerkrachtig zijn én die blijven leren, innoveren en ontwikkelen.

Elke dokter is een medisch leider. Leiderschapscompetenties zijn immers
essentieel om als medisch specialist of huisarts te kunnen functioneren. Je bent niet meer alleen verantwoordelijk voor de medische zorg, maar ook voor het zorgproces rondom de patiënt. Medisch leiderschap is daarmee een vereiste kerncompetentie van jouw vak.

In dit 3-daagse geaccrediteerde programma (18 pnt ABAN-GAIA) voor medisch specialisten, huisartsen en medisch managers, word jij door topdocenten uitgenodigd en geïnspireerd om jouw medisch leiderschap te verstevigen. Je wordt meegenomen in de nieuwste inzichten vanuit wetenschappelijk perspectief én vanuit ervaring in medisch leiderschap. Dit programma wordt steevast gewaardeerd als een 9+ programma.

Docenten verbonden aan deze leergang: Bertine Lahuis (voorzitter RvB Radboud MC), Carina Hilders (voorzitter RvB UMC Utrecht), Mariëlle Bartholomeus (RvB Rivas), Jacqui Brassey (Co-leader McKinsey Health Institute), Maurice van den Bosch (voorzitter RvB AvL) , Shirin Bemelmans-Lalezari (cardiothoracaal chirurg), Michael West (professor Organizational Psychology) en Barbara Doeleman-van Veldhoven (expert leiderschap en teamwerk in de zorg, mindfulness- en compassietrainer).

Ingebed in wetenschappelijke kaders kom je meer te weten over wat compassievol leiderschap in essentie inhoudt, hoe jij wijs en compassievol leiderschap kunt ontwikkelen en welke positieve effecten dat -evidence based- heeft op:

•   teamwerk
•   veerkracht en welbevinden van personeel
•   innovatie en ontwikkeling
•   patiëntveiligheid & kwaliteit van zorg
•   financiële veerkracht

Bovenal zal er veel geoefend en gereflecteerd worden en leer jij een praktische vertaalslag te maken, zodat je na deze drie dagen geïnspireerd en vol nieuwe energie het geleerde in jouw dagelijkse beroepspraktijk en leiderschap kan integreren.

Datum: 6 t/m 8 november
Locatie: Samaya, Werkhoven

Compassie Intensive

Jij bent huisarts, medisch specialist of verpleegkundig specialist en hebt één van de mooiste beroepen ter wereld. Jij wil jouw werk doen met een helder hoofd en een warm hart; om het verschil te kunnen maken, om mensen te helpen in de meest kwetsbare fasen in hun leven.

Door toegenomen werkdruk, complexiteit en onderbezetting komt jouw werkplezier onder druk te staan. Uit onderzoek blijkt dat als werkplezier afneemt dat ook impact heeft op de zorg die jij levert. In de geaccrediteerde nascholing Compassie Intensive verstevig jij vaardigheden om in de zorg voor anderen ook goed voor jezelf te zorgen en effectiever te zijn in je werk. Goed voor jou en de mensen met wie jij leeft en werkt én goed voor de patiënt.

Je leert hoe je effectief en veerkrachtig blijft als de werkdruk toeneemt. Hoe je je professionele autonomie behoudt en verstevigt. Je krijgt inzicht en tools om doeltreffender te zijn als zorgprofessional vanuit een helder hoofd en een warm hart, waardoor werkplezier toeneemt.

Deze nascholing is geaccrediteerd met 18 punten.

Datum: 15 tm 17 april 2026

Locatie: Samaya, Werkhoven

Retreat 'A Life Well Lived' with Willem Kuyken & Barbara Doeleman

What does it mean to live a life well lived? This question, simple yet profound, lies at the heart of this unique 3.5-day retreat. When Professor Willem Kuyken encountered a gravestone during a walk through the English Lake District that read simply, “A life well lived,” it planted a quiet but powerful seed; one that has since grown into a book, a way of being, and now, this retreat.

This retreat brings together insights from modern psychology, contemplative science, ancient traditions and lived human experience. It is a place to slow down, to listen deeply, and to engage with the timeless questions of human flourishing.

We explore the qualities that support mindful living: curiosity, compassion, courage, patience, trust, and equanimity. We draw from foundational teachings such as the Four Brahma Vihārās and the Seven Factors of Awakening. We also explore dimensions of mindful presence including: knowing awareness, wise discernment, and befriending compassonately.

This is mindfulness in action: a practice that touches how we meet stress and stillness, grief and beauty, inner life and outer engagement. Life becomes practice and practice becomes a way of life.

This retreat is intended for those who feel called to explore mindfulness not as a method, but as a path of being. It is especially relevant for those with prior experience in contemplative practice who wish to live more consciously; whether in their personal lives, in leadership or in the helping professions. The setting is intimate and intentionally designed to foster presence, connection and depth.

You are warmly invited to join us.

Prior mindfulness experience is required

Datum: 27 tm 30 mei 2026

Locatie: Land aan Zee, Burgh-Haamstede

Wetenschappelijk artikel

Wetenschap bevestigt: mindfulness beschermt zorgprofessionals tegen compassiemoeheid

Zorg verlenen is prachtig – en soms overweldigend. Compassiemoeheid ligt op de loer. Dat is het gevoel dat je emotioneel leegloopt door het voortdurend meeleven met het lijden van anderen. In de internationale literatuur wordt dit ook wel compassion fatigue genoemd, maar is in wezen empathy fatigue.

Maar er is goed nieuws: mindfulness helpt.

Een recente meta-analyse van 107 studies toont aan dat zorgprofessionals met meer mindfulness minder compassiemoeheid ervaren en meer voldoening halen uit hun werk. Ook trainingen zoals MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction) en MBCT (Mindfulness Based Cognitive Therapy) blijken effectief: ze verminderen emotionele uitputting en vergroten veerkracht – vooral bij ervaren zorgverleners.

Wat deze studie vooral laat zien? Compassiemoeheid is niet onvermijdelijk. We kunnen leren om zorgzaam te blijven, zonder onszelf te verliezen.

Mindfulness is geen luxe. Het is een professioneel kompas, juist in tijden van druk en lijden.

Met Mindfulnesstraining oefenen we het volledig en aandachtig aanwezig zijn bij wat er is: bewust en met een houding van open interesse, acceptatie en vriendelijkheid. Kwaliteiten van mindfulness dragen bij aan persoonlijke veerkracht en balans en aan gezonde relaties.

Wil jij kwaliteiten van mindfulness ontwikkelen? Op 13 mei 2026 start er weer een

7-weekse Mindfulnesstraining inc. Stiltedag