”Compassie zonder actie is eigenlijk geen compassie”~Barbara Doeleman-van Veldhoven

Beste ,

De afgelopen weken kleurde de herfst ons land in diepe rood- en goudtinten. Het is de tijd waarin bomen laten zien wat wij vaak vergeten: dat loslaten geen einde is, maar onderdeel van een cyclus. Terwijl het oude blad valt, wordt het nieuwe al onzichtbaar voorbereid; stil, precies, geduldig. Dat beeld raakt me, juist nu in de zorg het oude leiderschap langzaam wordt losgelaten en een nieuwe vorm zich aandient: meer vanuit presentie, menselijkheid en vertrouwen.

Tien jaar geleden ontstond mijn verlangen om een plek te creëren waar leiders in de zorg kunnen oefenen in precies dat soort leiderschap: aanwezig, helder en met een warm hart. Dit najaar stonden we opnieuw met ons docententeam voor een groep medisch specialisten, huisartsen en duaal managers en opnieuw raakte het me hoe diep dit werk gaat wanneer mensen zich echt openstellen.

Tijdens de driedaagse nascholing Compassievol Medisch Leiderschap merkte ik hoe vaak ik moest denken aan de intensieve stilte retraite die ikzelf volgde vlak daarvoor: dagen die vroeg begonnen, met weinig afleiding, en waarin ik steeds werd uitgenodigd te zien hoe mijn binnenwereld direct bepaalt hoe ik de buitenwereld waarneem.

Eén inzicht bleef terugkomen:

Wijsheid is niet het vermijden van de wereld, maar het vermogen om er middenin te staan; gevoelig, helder en niet overspoeld.

Effectief leiderschap begint bij aanwezigheid: luisteren om te begrijpen, empathisch zijn zonder overspoeld te worden, moedig zijn om te doen wat juist is (ook onder druk) en ook met zorgzaamheid en compassie omgaan met jezelf. Deelnemers noemden de driedaagse “veranderend voor mijn gedrag” en “essentieel voor eerlijk leiderschap”.

Enkele quotes van onze docenten tijdens het programma:

"Leiderschap gaat in essentie over: er zijn op de momenten die ertoe doen.”
Astrid Posthouwer, CEO Meander mc

"Pas wanneer de waarheid met compassie kan worden ontmoet -óók bij fouten- beschermen we onszelf, elkaar en de patiënt.”
Shirin Bemelmans-Lalezari, cardiothoracaal chirurg en docent BFC CCMM

“Als ik als leider moet kiezen tussen resultaat en karakter, kies ik voor karakter.”
Maurice van den Bosch, RvB AvL

Ben jij benieuwd geworden en wil jij ook jouw medisch leiderschap verstevigen, handvatten om het samenwerken binnen jouw teams te verbeteren en leren van onze docenten en de geweldige deelnemers die altijd aan onze programma’s deelnemen?

Schrijf je dan nu in voor de edities van deze geaccrediteerde leergang in 2026 (26-28 maart / 29-31 oktober).

Ik kijk ernaar uit jouw en je collega’s te verwelkomen.

Met compassievolle groet,

Meer informatie & aanmelden leergang 2026

Geaccrediteerde Vakgroeptraining Compassievol Medisch Teamwerk

Samenwerken met compassie: een vakgroeptraining voor duurzame impact

Wanneer mensen binnen een team in de zorg floreren en er met aandacht en compassie wordt samengewerkt heeft dat bewezen positief effect op werkplezier, innovatie, patiënttevredenheid en patiëntveiligheid. Ervaren autonomie, het gevoel erbij te horen en de mogelijkheid om te kunnen blijven leren en ontwikkelen spelen een cruciale rol.

Met de vakgroeptraining Compassievol Medisch Teamwerk krijgen jij en jouw team de kans om met plezier en vanuit aandacht en open interesse met elkaar samen te werken om tot duurzame en gewenste resultaten te komen.

De training bestaat uit vijf bijeenkomsten van drie uur, wordt verzorgd door ervaren trainers van BFC Compassionate Care & Mindful Medicine en vindt binnen werktijd plaats over een periode van 6–8 maanden. Je ontvangt 15 accreditatiepunten na het volgen van de gehele training.

Meer informatie

Lezing: 'Wakker worden in het moment – de kunst van mindful leven'

We leven in een tijd waarin velen van ons voortdurend ‘aan’ staan. We houden alle ballen hoog, proberen alles goed te doen maar ergens onderweg raken we het contact kwijt met innerlijke rust en aandachtig leven. Mindfulness is de uitnodiging om dat contact te herstellen. Niet door iets toe te voegen, maar door te leren aanwezig te zijn bij wat er al is met nieuwsgierigheid en mildheid.

Deze avond leer je hoe je, midden in de drukte van alledag, kunt bewegen van overleven naar leven. Mindfulness is geen techniek om stress te bestrijden, maar een levenshouding van aanwezig zijn met wat er speelt.

Tijdens deze winteravond verkennen we samen de kern van mindfulness. Je krijgt les in de basisprincipes en wordt begeleid met korte meditaties en reflecties. Je ontdekt hoe aandacht, nieuwsgierigheid en compassie kunnen helpen om evenwicht te vinden te midden van prikkels, gedachten en emoties. En hoe juist die eenvoudige aandacht de deur opent naar rust en vrijheid.

Datum: 2 februari avond lezing

Locatie: Hoorneboeg, Hilversum

Meer informatie & aanmelden

Compassie Intensive

Jij zorgt de hele dag voor anderen. Hoe zorg jij voor jezelf?

Compassie is het hart van goede zorg; daar denken maar weinig mensen anders over. Toch kan compassie (naar de ander en/of naar onszelf) onder druk komen te staan, bijvoorbeeld door hoge werkdruk, negatieve sfeer op het werk of uitputting. Compassie -het vermogen om ons hart te wenden naar wat pijnlijk en/of moeilijk is- is enerzijds een generieke menselijke kwaliteit en anderzijds is het een kwaliteit die wij kunnen verliezen óf kunnen verstevigen. Dat vraagt aandacht en bereidheid. Naast dat compassie de zorg verbetert, weten we inmiddels dat compassie ook veerkracht ten aanzien van stress verstevigt en gevoeligheid voor distress en burn-out vermindert.

In onze geaccrediteerde nascholing (18 pnt) leer je hoe jij milder kan zijn voor jezelf, compassie voor zelf en anderen kunt ontwikkelen en train je vaardigheden om in de zorg voor anderen ook goed voor jezelf te zorgen en effectiever te zijn in je werk met meer plezier; de beste zorg leveren door ook goed voor jezelf te zorgen.

De nascholing is geaccrediteerd voor huisartsen, medisch specialisten en verpleegkundig specialisten met 18 punten en wordt door jouw collega's gemiddeld gewaardeerd met een 9,2!

Datum: 15 t/m 17 april

Locatie: Samaya, Werkhoven

Meer informatie & aanmelden

Mindfulnesstraining inclusief stiltedag

In een wereld vol prikkels en snelheid nodigt mindfulness je uit om stil te staan. Om met open aandacht aanwezig te zijn bij wat er is, zonder oordeel, met vriendelijkheid. Tijdens deze training oefen je precies dat: bewust leven, met meer rust, veerkracht en compassie.

“A crowded mind leaves no space for a peaceful heart.” — Christine Evangelou

Mindfulness is het vermogen om elk moment met open interesse te ontmoeten. Niet om iets te veranderen, maar om werkelijk aanwezig te zijn: in je lichaam, in je ervaring, in het nu. Dat helpt je om bewuste keuzes te maken, ook als het leven schuurt. Je ontwikkelt een innerlijke kalmte die je kunt opzoeken, juist wanneer je die het hardst nodig hebt.

Onderzoek toont aan dat mindfulness stressbestendigheid vergroot en persoonlijke kwaliteiten versterkt. Het is geen trucje maar een levenshouding die je kunt trainen, je hele leven lang.

De mindfulnesstraining bestaat uit 7 bijeenkomsten op de prachtige locatie De Hoorneboeg in Hilversum:

6 avonden van 19.00 tot 21.15 uur
1 Stiltedag van 9.00 tot 16.30 uur

Je oefent met meditaties, beweging en bewustwordingstechnieken. Je krijgt toegang tot exclusieve geleide meditaties van Barbara Doeleman-van Veldhoven en praktische oefeningen voor thuis en op je werk.

Deze training is geschikt voor iedereen die:

wil leren leven met meer aandacht en mildheid
zoekt naar innerlijke rust en balans
zich wil verdiepen in mindfulness, met of zonder ervaring

Datum: 13 mei t/m 8 juli

Locatie: Hoorneboeg, Hilversum

Meer informatie & aanmelden

Retreat 'A Life Well Lived' by Willem Kuyken & Barbara Doeleman

What does it mean to live a life well lived?

This question, simple yet profound, lies at the heart of this unique 3.5-day retreat. When Professor Willem Kuyken encountered a gravestone during a walk through the English Lake District that read simply, “A life well lived,” it planted a quiet but powerful seed; one that has since grown into a book, a way of being, and now, this retreat.

This 3.5-day retreat offers a unique opportunity to explore what it means to live fully awake; not as a concept or aspiration, but as a lived reality. In the intimate presence of two internationally respected teachers, you are invited to pause, reflect and practice.

This retreat is intended for those who feel called to explore mindfulness not as a method, but as a path of being. It is especially relevant for those with prior experience in contemplative practice who wish to live more consciously; whether in their personal lives, in leadership or in the helping professions. The setting is intimate and intentionally designed to foster presence, connection and depth.

You are warmly invited to join us. Prior mindfulness experience is required.

Datum: 27 t/m 30 mei

Locatie: Land aan Zee, Burgh-Haamstede

Meer informatie & aanmelden

Podcast Compassievol Medisch Leiderschap in de praktijk

Sabine Netters is internist-oncoloog bij het AvL en mede-oprichter en bestuurder van Carend, een organisatie die zich inzet voor compassievollezorg in de laatste levensfase. In 2025 werd zij benoemd tot ‘Beste Impactvolle Leider in de Zorg’.

Sabine schuwt het niet om tegen heilige huisjes aan te schoppen, om scherpe vragen te stellen en zich tomeloos in te zetten voor waardering voor ‘alle handen aan het bed'.

In dit gesprek gaat zij met Casper van Koppenhagen en Barbara Doeleman-van Veldhoven in gesprek over de kracht en betekenis van compassie in de zorg, over hoe zij vindt dat mensen eigenlijk geselecteerd moeten worden voor de studie geneeskunde en over wat compassie soms zo uitdagend maakt.

Luister de podcast

Wetenschappelijk artikel

Exploring the impact of compassion and leadership on patient safety and quality in healthcare systems: a narrative review, BMJ Open 2024

Zakiuddin, Kanwal et. al

Nieuw onderzoek (PubMed ID: 38719520) laat zien dat twee menselijke factoren doorslaggevend zijn voor patiëntveiligheid en zorgkwaliteit: compassie en (transformationeel) leiderschap. De auteurs onderscheiden helder dat compassie méér is dan empathie: het gaat om het herkennen van lijden, het relateren eraan en het handelen om dit lijden te verlichten. Uit de literatuur blijkt dat compassie niet alleen patiënttevredenheid, behandeltrouw en gezondheidsuitkomsten verbetert, maar ook beschermt tegen burn-out van zorgprofessionals. Compassiegerichte zorg bevordert open communicatie, vertrouwen en vroegtijdige signalering van risico’s; elementen die aantoonbaar bijdragen aan een veiliger zorgsysteem.

Daarnaast toont het artikel dat transformationeel compassievol leidershap een cruciale voorspellende factor is voor veiligheidscultuur en kwaliteit. Leiders die compassievol handelen, een heldere visie uitdragen en teams versterken, creëren organisaties waarin fouten bespreekbaar zijn, leren centraal staat en patiëntgerichte zorg de norm is. De combinatie van compassie en effectief leiderschap blijkt consistent geassocieerd met betere klinische uitkomsten, hogere betrokkenheid en een meer veerkrachtige organisatiecultuur.

Lees verder

Inspiratie: Mindstudy & Winterstilte

Deze winter inspireren we je om een bezoek te brengen aan Museum Voorlinden in Wassenaar, waar de tentoonstelling Mindstudy van kunstenaar Mark Manders een verstilde dialoog opent over denken, vorm en kwetsbaarheid. Manders’ werk balanceert tussen taal en stilte, tussen structuur en breekbaarheid een spiegel voor wie werkt met mensen, keuzes en emoties.

“Ik ben geïnteresseerd in de kracht en de kwetsbaarheid van ons denken, in dat wij, als denkende wezens, kwetsbaar zijn voor denkfouten, neuroses en ook hoop.” – Mark Manders

Voor medisch professionals biedt Mindstudy een moment van contemplatie: hoe geef je vorm aan het onzichtbare? Hoe blijf je als leider aanwezig in complexiteit, zonder te verharden?

De tentoonstelling Stilte in de storm is een moment van bezinning in een wervelende wereld. Kunstenaars als Marina Abramović, Anish Kapoor, Massimo Bartolini en Elmgreen & Dragset tonen hoe stilte een bron van kracht kan zijn — een zacht, standvastig antwoord op de stormen van ons bestaan.

‘In een wereld vol afleiding is het een uitdaging om de tijd te nemen om contact te maken met onszelf en met anderen’ – Marina Abramović

Deze tentoonstelling is een uitnodiging tot vertraging, waarneming en innerlijke helderheid. Het werk Counting the Rice van Abramović is ook zelf te te ervaren. Het is mogelijk om een uur lang rijstkorrels en linzen tellen met noise-cancelling koptelefoon, een oefening in concentratie, zelfbeheersing en wilskracht.

Museum Voorlinden ligt op een landgoed met duinen, bos en vijvers. Na je bezoek kun je direct het terrein op voor een winterse wandeling. De kale bomen, het zachte ruisen van de wind en de verstilling van het seizoen nodigen uit tot bezinning.

Reflectievraag voor onderweg: Wat vraagt deze winter van mij als mens, als leider, als zorgverlener? Wil je iets over je reflectie met ons delen? We vinden het leuk om te lezen via office@ccmm.care

Tentoonstelling: Mindstudy (t/m 18 januari) en Stilte in de storm (t/m 17 mei)

Museum: Voorlinden te Wassenaar

Website museum Voorlinde

Agenda 2026